Er zijn theemomenten die je voor altijd bijblijven. Niet per se omdat ze zo bijzonder waren, maar omdat ze je smaakpapillen op hun kop zetten. De eerste keer dat ik een kop Lapsang Souchong dronk, voelde het alsof ik op een herfstige avond rond een kampvuur zat — terwijl ik gewoon aan mijn keukentafel zat met een porseleinen tas in de hand. Dat rokerige aroma, die diepe, volle smaak… het was anders dan alles wat ik ooit geproefd had. Lapsang Souchong is geen thee voor watjes, laat dat duidelijk zijn. Maar wie het aandurft, wacht een bijzonder avontuur in het kopje.
Wat maakt Lapsang Souchong zo bijzonder?
Lapsang Souchong is een zwarte thee die afkomstig is uit de regio Fujian in China, met name uit de Wuyi-bergen. Wat deze thee zo uniek maakt, is het droogproces waarbij de theebladeren worden gerookt boven een vuur van dennenhout. Hierdoor krijgen ze hun kenmerkende geur en smaak, die doet denken aan leer, rook, dennenhars en soms zelfs bacon — ja, echt.
De naam “Lapsang Souchong” is een westerse transliteratie van het Mandarijns. “Souchong” verwijst naar de vierde en vijfde blaadjes van de theestruik Camellia sinensis, die groter en minder delicaat zijn dan de jonge blaadjes die normaal voor andere zwarte theeën worden gebruikt. Deze bladeren zijn robuuster en kunnen het roken goed verdragen zonder hun karakter te verliezen.
De verwerking van Lapsang is zorgvuldig, al zou je op basis van het rokerige karakter kunnen denken dat het er wild aan toegaat. Na het plukken worden de bladeren gewelkt, gerold, geoxideerd en dan gerookt. De rookfase gebeurt meestal in houten hutten met bamboe rekken, waar de bladeren langzaam drogen boven smeulende houtvuren van den of cipres.
Het resultaat is een thee die geurt naar kampvuren, oude bibliotheken en nostalgie. Niet iedereen vindt hem even aantrekkelijk bij de eerste kennismaking. Maar geef het tijd, en je zal merken dat het een thee is die zich aanpast aan je humeur — als een vriend met een ruig randje.
Hoe smaakt Lapsang Souchong precies?
De smaak van Lapsang Souchong is allesbehalve alledaags. Je moet denken aan rook, ja, maar dan complex en gelaagd. De rook is zelden bitter of wrang; het is eerder zacht en doordringend, als de geur van vers gesneden hout of een net uitgedoofde lucifer. Daaronder zit een basis van klassieke zwarte thee: aards, een tikje zoetig, soms zelfs fruitig als je goed proeft.
Wanneer goed gezet (met water van zo’n 95°C en een trektijd van 3 tot 5 minuten), proef je eerst die rokerigheid, daarna een dieper, licht moutig aroma en tenslotte een verrassend zachte afdronk. Sommige versies kunnen peperachtig zijn, andere eerder balsamisch of harsachtig. Ik heb er ooit eentje gehad die me deed denken aan zwarte chocolade met een vleugje whisky — het was liefde op het eerste slokje.
Voor sommigen blijft Lapsang Souchong een acquired taste. Maar het is net dat uitgesproken karakter dat deze thee zo geliefd maakt bij fijnproevers en theenerds. En geef toe: tussen al het fruitige, florale en kruidige geweld van andere theesoorten, is het fijn om af en toe iets te drinken dat gewoon naar vuur en avontuur smaakt 🔥.
Waarmee combineer je deze thee het best?
Je zou denken dat een thee met zo’n uitgesproken smaak moeilijk te combineren is, maar niets is minder waar. Lapsang Souchong is een fantastische begeleider bij hartige gerechten. Denk aan gerookte kazen, charcuterie, wild of zelfs een stevige stoofpot. In Groot-Brittannië wordt hij weleens geserveerd bij roerei of gerookte zalm tijdens brunch — een pairing die verrassend goed werkt.
Ook bij desserts kan deze thee het goed doen, vooral bij donkere chocolade, karamel of iets met noten. De rooktonen zorgen dan voor een contrast dat de zoetheid temperen zonder ze te verdringen. Het is een beetje als jazz op de achtergrond bij een romantisch diner: niet opdringerig, maar altijd aanwezig.
Sommige chef-koks gebruiken Lapsang Souchong zelfs als ingrediënt: om soepen te aromatiseren, sauzen een rokerige toets te geven of zelfs om tofu te marineren. Een van mijn persoonlijke favorieten? Een zelfgemaakte barbecuesaus op basis van Lapsang Souchong-thee. Het geeft net dat tikkeltje extra waar menig gast zijn vork voor neerlegt en vraagt: “Wat zit hier in, zeg?” 😋
Welke variaties bestaan er en hoe kies je een goede?
Niet elke Lapsang is hetzelfde. Er bestaan commercieel gerookte versies waarbij het rookproces vrij agressief en industrieel gebeurt. Deze hebben vaak een iets scherpere, minder gebalanceerde smaak. Ze zijn goedkoper, maar kunnen ook al snel overweldigend of zelfs as-achtig smaken.
De betere versies — vaak aangeduid met termen als “Zheng Shan Xiao Zhong” — worden nog traditioneel gerookt in kleine batches in de Wuyi-bergen. Deze zijn subtieler, complexer, en meestal ook iets prijziger. Maar geloof me: het verschil proef je met gesloten ogen. Je krijgt meer diepgang, meer balans, meer… verhaal in je tas.
Bij het kiezen van een Lapsang is het ook belangrijk te letten op versheid en verpakking. Bewaar hem luchtdicht, liefst op een droge, koele plaats, want zijn geur heeft de neiging andere theesoorten te overheersen. Ik bewaar mijn Lapsang (die ik bij Thee.be koop) zelfs in een apart blikken doosje, ver weg van mijn groene theeën, om geen onbedoelde fusies te krijgen.
Tot slot nog een kleine tip: als je de smaak te intens vindt, probeer dan eens een blend. Lapsang wordt vaak gemengd met andere zwarte theeën om een zachtere rooktoets te creëren. Zo is er bijvoorbeeld de klassieke Russian Caravan blend, waar Lapsang Souchong een ondersteunende, rokerige ondertoon biedt zonder het geheel te domineren.
Is Lapsang Souchong gezond of eerder een guilty pleasure?
Zoals bij alle theeën op basis van Camellia sinensis, bevat ook Lapsang Souchong antioxidanten (voornamelijk theaflavines en thearubigines), die kunnen bijdragen aan een goede bloedsomloop en celvernieuwing. Hij bevat ook cafeïne, zij het iets minder dan sommige andere zwarte theeën. Het is dus een thee die je gerust dagelijks kunt drinken, al zou ik hem niet aanraden vlak voor het slapengaan — tenzij je droomt van rooksignalen en berglandschappen.
Er is weleens bezorgdheid geuit over de rookprocessen en mogelijke teer- of koolstofdeeltjes. Maar de traditionele methodes maken gebruik van indirect vuur en goed gecontroleerde temperaturen, waardoor de gezondheidsrisico’s minimaal zijn. Als je kiest voor een kwaliteitsthee uit een betrouwbare bron, hoef je je daar weinig zorgen over te maken.
Voor mij voelt Lapsang Souchong allesbehalve als een guilty pleasure. Het is een thee met karakter, met geschiedenis, met ballen. Een thee die zegt: “Kom, ga even zitten. Laat de boel de boel. We moeten praten.” En soms is dat precies wat je nodig hebt op een gure dinsdagmiddag, met de regen tegen het raam en een boek dat je al drie keer opnieuw bent begonnen 📖.